De verzorging in de kas

Er is me al wel vaker gevraagd of ik eens iets zou willen schrijven  over de verzorging in de kas.

Daar is geen kant-en klaar antwoord op te geven. Want dat hangt af van je kas, de standplaats, grondsoort, wat je er mee wilt, wat je er in teelt, hoe intensief je de kas gebruikt, etc.. Dit wordt dus zeker geen kort en bondig blog, en wellicht wordt het ook misschien nog wel een wat warrig verhaal (vrees ik, terwijl ik dit schrijf). Het gaat over de manier waarop wij de grond in onze kas verzorgen, er zijn uiteraard ook andere manieren en meningen.

Om te beginnen, ik heb een paar jaar geleden al eens 2 pagina’s over de kas geschreven:

En daarnaast schrijf ik al een paar maanden zo af en toe een blog over de Winterkas, waarbij we dit jaar zoveel mogelijk groenten in de kas hebben gezaaid en geplant om in de herfst en/of winter en/of voorjaar van te oogsten. Die blogberichten kun je vinden via deze link

Nou, daar gaan we dan…….

Een kas is kostbaar. Zo kostbaar dat we er heel intensief in tuinieren, zoveel mogelijk soorten zaaien/planten, en elk plekje benutten. Dat betekent dat we veel van de grond vergen. Om die reden is een goede voeding heel belangrijk; je kunt niet verwachten dat ze jaar in jaar uit ervoor zorgt dat alles goed groeit en je flink kunt oogsten zonder er iets voor in de plaats terug te geven. Alles wat groeit en/of arbeid levert heeft voeding/eten nodig.

Waar je de grond in de kas mee wilt voeden is een persoonlijke voorkeur: er zijn mensen die kunstmest gebruiken, mensen die liever biologisch voeden, mensen die zelf plantenaftreksels maken, etc. Zelf vinden we de groene Culterra altijd een prettige en organische samengestelde meststof (met een NPK van 10-4-6 = dus 10% N = stikstof, 4% P = fosfor en 6% K = Kali).

De hoeveelheid kali in die meststof vinden we voor de vruchtgewassen in de kas net iets te laag en vullen aan door in de late lente nog wat kali te geven. Samengevat: wij geven in maart, enkele weken voor het uitplanten van de zaailingen,een gemiddelde hoeveelheid samengestelde meststof (voor een goede groei). En vervolgens geven we eind mei nog een kleine hoeveelheid kali (voor stevige en sterke planten, een goede vruchtzetting en veel vruchten met een goede smaak en houdbaarheid).

Nu we in september/oktober met de winterkas zijn gestart hebben we op dat moment uiteraard nagedacht over of, en welke voeding we dan zouden kunnen geven. Want de voeding die we dit voorjaar gaven is ongetwijfeld afgelopen zomer door de komkommerplanten, tomaten, pepers, etc. verbruikt. Maar een stikstofrijke voeding in de donkerste maanden van het jaar zorgt voor een hoog nitraatgehalte en dat willen we voorkomen. We hebben daarom vlak voor het zaaien/uitplanten van de wintergroenten, alleen een minimale hoeveelheid koemestkorrels gegeven (waar slechts ongeveer 2,5% stikstof in zit). Afhankelijk van de ontwikkelingen komende winter/lente zullen we in februari/maart (wanneer de dagen weer langer en lichter worden) gaan bedenken wat er dan nog aan groenten staat, of we daar een voedingsgebrek zien en wat we dan aan voeding willen geven (ik gok dat de weeuwenteelt kolen eind februari wel wat samengestelde voeding zullen willen).

De uitleg over wat welke meststof in de NPK samenstelling doet kun je hier vinden: Bemesting

Of en wat je ook geeft, het is altijd belangrijk om de grond en alle planten die in je kas groeien en bloeien goed te observeren. Als je goed kijkt en logisch nadenkt kun je vaak al zien/bedenken dat iets niet goed gaat, ook al begrijp je dan misschien nog niet wat of waarom. Denk aan een gebrek aan voeding (bijvoorbeeld geel blad) of vocht (neusrot), of aan ziekten en plagen. Ik ben slecht in ziekten en plagen, herken het meestal ook niet, maar ik zie wel wanneer er iets niet goed gaat, en dan kan ik verder zoeken wat de oorzaak en remedie zouden kunnen zijn. Op tijd signaleren kan veel ellende voorkomen.

Ook belangrijk: bedenk dat een kas een half gesloten systeem is. Het waait er niet, er is geen regen, geen sneeuw, etc. Dat betekent dat een ziekte of plaag die buiten heerst de planten in de kas vaak overslaat. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de aardappelziekte Phytophthora die in de zomer de buitentomaten volledig kan verwoesten maar de tomaten in de kas niet kan bereiken (omdat het er niet waait en het tomatenblad in de kas droogt blijft). Dat klinkt heel mooi (en dat is het ook) maar er is een keerzijde: als er in de kas eenmaal een ziekte of plaag heerst kan die  zich binnen korte tijd door de hele kas verspreiden. Een voorbeeld daarvan is meeldauw; als de komkommerplanten in de kas eenmaal zijn aangetast door deze schimmel zien we vaak dat ze al snel daarna overslaat naar meloenplanten en/of aubergines (die allebei ook bevattelijk voor meeldauw zijn). Om die reden planten we die soorten het liefst zo ver mogelijk bij elkaar vandaan en scheiden we die nog eens extra door er bijvoorbeeld paprikaplanten en tomaten tussen te zetten (die wat minder bevattelijk zijn).

En om aardappelziekte en meeldauw, maar bijvoorbeeld ook een luizenplaag te voorkomen (wat kunnen luizen zich in een kas toch explosief vermenigvuldigen) zorgen we ervoor dat het blad van de planten in de kas droog blijft, en dat de luchtvochtigheid in de kas niet te hoog is. Dat doen we door bijvoorbeeld in de warmste maanden de ramen (en deur) verder open te zetten, blad te verwijderen, water te geven bij de voet van de plant en niet op het blad, een goede plantafstand aan te houden, aangetaste bladeren zo snel mogelijk te verwijderen (en bij een vermoeden van Phytophthora/aardappelziekte de hele plant te verwijderen). Dus gaat het ook weer om opletten, in een vroeg stadium een verandering constateren en vervolgens bedenken wat de volgende stap is.

Wij tuinieren op kalkrijke kleigrond maar in de kas verzuurt de grond langzaam (buiten trouwens ook maar daar iets minder snel), door de toevoeging van potgrond (bij het uitplanten van zaailingen),  etc. We kijken goed naar de grond, zeker in het najaar, en als de grond groen uitslaat geven we wat kalk, vaak is dat zo eens per 3 jaar. Soms is het minder duidelijk te zien en testen we het met een pH-testertje (te koop in vrijwel elk groter tuincentrum).

En niet onbelangrijk: we koesteren onze huisdieren 🙂 . We hebben al meer dan tien jaar een aantal padden in onze kas. En die eten heel veel slakken en andere ongewenste dieren (ook wel eens wel gewenste dieren als wormen trouwens). We zorgen voor ze door geen chemische middelen te gebruiken, en in elke kas houden we een plekje extra vochtig en staat een bak ondersteboven waar ze bij droogte en zon onder kunnen schuilen.

 

Dan de vruchtwisseling. Oei, dat is een heikel punt. En wil ik hier dan een algemeen geldend advies geven of ga ik eerlijk zijn? Ik kies voor het laatste. Wij houden nauwelijks een vruchtwisseling aan in de kas. Hoe zouden we dat moeten doen? Veel van de soorten die we in de kas telen zijn min of meer familie van elkaar. Of ze zijn gevoelig voor ongeveer dezelfde ziekten. En uiteindelijk groeit er een beperkte hoeveelheid aan soorten in de kas. Een vruchtwisseling van 1 op 2 zou ik met moeite nog wel aan kunnen houden maar 1 op 4 jaar of 1 op 6 jaar is, gezien wat wij willen telen, simpelweg onmogelijk. De komkommerplanten en meloenplanten zetten we wel elk jaar op een andere plaats in de kas. Maar tomaten, paprika’s, pepers, aubergines, etc. zetten we zoveel mogelijk door elkaar gemengd in de kas. Zo af en toe gebruik ik een andere methode; plant ik eens wat pepers in potten in plaats van in de volle grond, zaai ik Afrikaantjes of Goudsbloemen tussen de groenteplanten in, etc.

In het verleden hebben we nog wel eens per 5 jaar 1 spade diep de grond uit de kas verwijderd en vervangen door grond uit de moestuin. Maar dat was veel werk en eigenlijk was dat ook maar schijn, want buiten staan toch ook links en rechts vruchtgewassen in de moestuin. En 1 spade diep de grond uit de kas is zeker niet voldoende om ziekten of schimmels die in de grond zitten te verwijderen, want die zitten vaak dieper dan 1 spade. Ik sprak eens met iemand die al vanaf 1984 op ons volkstuinencomplex tuinierde en vertelde dat de tomaten al die (tientallen) jaren zonder problemen op dezelfde plaats stonden. Sindsdien (en dat is nu zo’n 10 jaar geleden) zijn wij ook gestopt met het vervangen van de grond in de kas. Maar we letten altijd goed op, en grijpen in waar nodig. Bij een vaag vermoeden van een tomatenplant met aardappelziekte ruk ik de plant zonder twijfel en per direct uit de grond. En we zijn op onze manier schoon in de kas. Dat wil niet zeggen dat er geen onkruid groeit, juist wel (want onkruid is een goede graadmeter hoe gezond en voedzaam je grond is). Schimmels overleven vaak op oude plantenresten en als we in de herfst opruimen verwijderen we de hele plant, inclusief gevallen bladeren, afgevallen rotte vruchten, etc..

We letten ook heel goed op wat we in de kas gebruiken, zoals dus welke meststof in welke hoeveelheid. Bestrijdingsmiddelen gebruiken we in de kas zelden of nooit, maar als het helemaal niet anders kan kies ik voor een ‘huismiddeltje’ als een plantenaftreksel of groene zeep.

Ik kende vroeger iemand die de planten in de kas tegen slakken beschermde door rond elke plant een kringetje van keukenzout te strooien. Er waren inderdaad geen slakken maar na een paar jaar groeiden de groenteplanten steeds minder goed en werd de oogst ook minder, de grond sloeg wit uit; natrium is slecht voor de meeste planten, en omdat het in de kas niet regent hoopte het natriumgehalte op. Ik heb bij iemand anders gezien dat verse koeienmest in de kas niet verteerde en jarenlang als droge plakkaten bleef liggen (wat verder trouwens niet erg was). Ik heb ook eens bij iemand gezien die een geconcentreerde kunstmeststof in de kas gaf dat binnen enkele dagen alle planten dood gingen. Ook dat spoelt niet uit (uiteindelijk wel, na meerdere keren ‘spoelen’ door de grond heel veel water te geven, maar toen was het al te laat voor de planten). Soms leer je van je eigen fouten, soms ook van de fouten van anderen.

Verzorgen: naast opruimen en voeden en observeren is het verzorgen van de grond belangrijk. Dat doen we in principe in de herfst, winter of vroege lente, want in de zomer is de kas vol en willen we geen wortels beschadigen. We hebben zeker 20 jaar lang de grond in de kas gespit. En bij dat spitten (bij voorkeur vóór de winter) spitten we paardenmest onder. Op die manier voedden we de grond, niet voldoende om de planten er van te laten groeien, maar we voegden zo wel veel organisch materiaal en sporenelementen  toe. Onze vette klei werd er luchtiger van, maar mest verbetert ook zandgrond. Want eigenlijk is mest waar stro in zit ook een soort compost in een voorstadium. Hetzelfde geldt dus ook voor compost; het levert humus, bodemleven, mineralen, sporenelementen, het maakt de grond levend. Nu onze grond na al die jaren mest en spitten zoveel verbeterd is, zijn we een paar jaar geleden gestopt met spitten. De laatste jaren voegen we compost toe, laten dat in de winter bovenop de grond rusten en werken dat in het voorjaar door de bovenlaag van de grond door die om te woelen met een grelinette.

Daarnaast strooien we sinds een paar jaar elke herfst lavagrit in de kas, ook dat zorgt voor luchtigheid, vochtvasthoudendheid, mineralen, etc. In hoeverre het werkt durf ik niet te zeggen, ik heb er vooral heel veel goeds over gelezen dus houden we het er maar in 🙂

Oh ja, we hebben ook nog wel een paar jaar geprobeerd om de grond te bedekken in de kas, soms met stro, of met halfrijpe compost of met karton. We waren daar niet altijd even positief over, soms groeiden planten niet goed (omdat het materiaal composteerde en daarvoor stikstof uit de grond haalde), of de grond bleef heel lang koud. Ongetwijfeld zijn er mensen met andere ervaringen. Sinds een paar jaar gebruiken wij zwart gronddoek, dat verbruikt geen voeding uit de grond, het gaat jaren mee, het gaat verdamping tegen en het  houdt de grond dus langer vochtig, en het warmt de grond wat sneller op (en houdt die warmte vervolgens ook vast). Komend jaar gaan we dat zeker weer gebruiken (sterker nog, het ligt nu in repen in de kas waar rijtjes met veldsla, rucola, worteltjes, radijs, etc. groeien).

 

Tot zover iets over hoe wij de grond en de planten in de kas verzorgen. Dit is vast geen compleet verhaal, aanvullingen en ervaringen met andere methoden zijn van harte welkom, al is het maar voor de mensen die informatie zoeken over dit onderwerp (en zelf leer ik er ook altijd weer van).

Het was wellicht wel een wat droge stof, daarom nu alsnog wat foto’s uit de afgelopen jaren uit onze kassen. En daaronder vind je dan nog wat meldingen (van bijgewerkte en nieuwe pagina’s, etc.).

 

In de herfst kan het hier ook nog wel een een ravage zijn, na een drukke zomer, foto van 2017:

We beginnen dan bij het begin; opruimen, schoonmaken, bladresten weg en compost erover verdelen (dat we vervolgens in het voorjaar met de grelinette door de grond mengen). Één kant klaar:

 

Een foto van de kas in april (in 2010, wat gaat de tijd toch snel, zo lang geleden alweer): vol met zaailingen, voor buiten of om in de kas uitgeplant te worden, en nog wat restjes groenten zoals sla en andijvie die we er in februari zaaiden:

 

Een foto van april 2012, ook hier is de kas alweer gevuld met zaailingen, maar nu zijn ook de ramen weer eens gezeemd; schone ruiten = meer licht en een betere groei dus uiteindelijk ook een grotere of iets vroegere opbrengst.

 

Het kan in de kas in het voorjaar wel eens vol zijn:

 

En uiteindelijk is dit elk jaar weer ons doel, een kas vol met gezonde planten en genoeg oogst (foto 2010):

 

En bijna 10 jaar later is het niet anders:

 

Hè, ik krijg bij het uitzoeken van de foto’s alweer voorzichtig zin in het nieuwe jaar, ik ga dit weekend gelijk met de planning beginnen 🙂

Tot slot nog even de mededelingen. Allereerst excuses dat ik niet meer op elke reactie antwoord, ik zal keuzes moeten maken en op dit moment wil ook gewoon zoveel mogelijk schrijven en pagina’s bijwerken, foto’s plaatsen, etc.. En dit blog was ook nog wel een zware bevalling die veel tijd kostte.

En ik heb op de website van Pokon ook nog een blog geschreven, over Een extra pittige reuzenradijs: Winterrammenas. Even een foto ter illustratie, eigenlijk zijn ze toch heel mooi:

 

En hieronder nog even een rijtje met de veranderingen op de website:

En tot slot heb ik een heel nieuwe pagina geschreven, over de teelt van gember

Excuses als er nog wat typfouten of onduidelijke zinnen in dit grote blog (2627 woorden!) staan, volgende week beloof ik een kort blogje 🙂

Tot slot nog 1 foto, van de Calendula officinalis Snow Princess die hier in de tuin nog steeds bloeit!

23 gedachten over “De verzorging in de kas”

  1. mooi zoals je het beschrijft, de 3 wintermaanden staan bij mij alleen nog tijm salie en curry plant erin. Ik ga volgend jaar ook eens meer proberen. Wij bemesten met gedroogde mest koeienmest korrels en buiten met paardenmest. Bedankt weer voor je blog lees het met plezier.

  2. Leuk, helder verhaal, zou toe willen voegen mijn ervaring met een kas van polycarbonaat platen, ik zie dat wel als een voordeel in de praktijk, is minder gevoelig voor temperatuur wisseling, en ook een voordeel bij nachtvorst, bovendien, wie een beetje handig is kan voor een klein prijsje ook zelf een kas maken.
    Om het werk makkelijker te maken, heb ik verhoogde bakken gemaakt van trespa platen, die kun je ook gebruikt kopen, en gaan langer mee dan houten planken.
    groet uit het Böhmerwald, met een klein beetje sneeuw.

  3. Prachtig en informatief verhaal dat me sterk doet denken aan een uitspraak van Dhr. Doevendans:” Denk bij tuin cq. Natuurproblemen altijd aan Oorzaak en Gevolg”. Voorbeeld uit eigen tuin? De jonge koolmeesjes lagen allemaal dood in het nestkastje …..Bij de buren was buxusmot geconstsateerd: spuiten dus….het koolmezen ouderpaar fourageerde op de buxus….en gaf bespoten rupsen aan hun jongen. Wisten zij veel. Wij hebben weer wat geleerd.
    Groet, Wil.

    1. Hallo Wil,
      Ja, dat is zeker waar. Bezint eer ge begint en ´bij twijfel niet doen´.
      Ingrijpen in de natuur (of dat wat wij nog natuur nomen) heeft altijd gevolgen, zelfs al in de keuze voor welke groenten en kruiden we willen telen maar ook hoe we die verzorgen.
      groetjes,
      Diana

  4. Hoi Jan, diana heeft hele fijne blogs geschreven over de kas en daar komt ook het kalken aan bod. Lees die eens door!

    Wat een heerlijke blog, ik krijg keiebels van het zien van de kas met zaailingen. Mogen we al weer? 🙂

    1. Hallo Jan en Agnès,
      Of je moet kalken hangt van veel factoren af: staat de kas in volle zon of is er ook wat schaduw, van welk materiaal is de kas gemaakt, hoe groot is ze en hoeveel lucht kunnen zetten (ramen en deur), wat wil je erin telen (paprika’s kunnen veel bijvoorbeeld beter tegen de felle zon dan komkommerplanten), etc. Wij hebben altijd temperzon in huis maar gebruiken het zeker niet elk jaar. Als het weer gelijkmatig is (in de lente de zon en temperatuur elke week wat stijgt/warmer wordt) is het hier vaak niet nodig om te kalken (onze kassen staan in de volle zon). Maar als na weken van koel en bewolkt ineens het weer verandert en het ruim 30 graden met volop zon wordt houden we de kas goed in de gaten, ramen gaan verder open en de deur blijft open, we geven extra water en als de temperatuur in de kas dan nog boven de 50 graden blijft gaan we kalken. Je kunt natuurlijk ook preventief kalken, dat kan ook prima. Onze ervaring is dat komkommers en meloenen daar blij mee zijn, tomaten en aubergines het prima vinden, maar pepers en paprika’s het jammer vinden en iets in de groei achterblijven.
      Er is dus, zoals altijd in het tuinieren, geen eenduidig antwoord 🙂 en een kwestie van je eigen omstandigheden inschatten.

      Agnès, ik vrees dat we nog niet mogen. Maar ik betrapte me erop dat ik afgelopen week al eens goed keek naar een mooie stapel gember die ik bij de toko zag liggen, alsof ik al zocht naar een geschikt stukje om te gaan stekken 🙂
      Ik houd me in, in ieder geval nog een maand, of bijna een maand 🙂
      groetjes,
      Diana

  5. Hoi allemaal,

    Zijn er mensen die ervaring hebben met het overhouden van paprikaplaten?
    Ze stonden er in de nazomer zo mooi bij dat ik er vijf in grote potten heb gezet. Ze staan tegen het huis aan, bij verwachtte nachtvorst gaan ze naar binnen. De buitenpaprika’s zijn inmiddels afgestorven, deze vijf troelingetjes zien er nog heel goed uit. Er rijpt zelfs een klein paprikaatje…

    Bedankt voor alle info over jullie ervaringen, Diana. Leuk dat we het mogen meebeleven. Je blogs over de kas laat ik aan manlief lezen. Hij wil graag een kas. Als er één komt wordt dat zijn ding, ik heb zo ook genoeg te doen, haha!

    Groeten van Marianne

    1. Hoi Marianne,
      Ik heb vorige winter 4 paprika’s en 1 peperplant overwintert. Ik had ze eerst in de keuken in de vensterbank gezet zodat de laatste paprika’s konden rijpen. Daarna heb ik ze in een onverwarmde slaapkamer onder het schuine dakraam gezet aan de noordkant, 10-15 °C. Dit raam heeft bijna heel de winter op kierstand gestaan, waardoor het onder het raam dus nog kouder was. Alleen met vorst ging het raam s nachts dicht. 1x ben ik dat vergeten, en ik denk dat dat de oorzaak is geweest dat de peperplant het niet had overleeft, die stond het koudst. Alle planten verloren bijna alle blad gedurende de winter. Begin maart op een warmere plek gezet, meer wster gegeven en wat mest. Een paar paprikaplanten had ik flink teruggesnoeid in maart tot op levend hout omdat de groeipunten afgestorven waren. De andere niet. Degene die niet gesnoeid waren bloeiden eerder en droegen eerder vrucht dan de gesnoeide, maar werden ook groter/hoger. Ik heb geen last gehad van luis. Ergens begin mei heb ik ze al buiten gezet omdat ik ze binnen zat was. Toen bloeiden de niet gesnoeide planten al, hoewel de groei in het begin buiten niet zo snel ging omdat het denk ik nog wat frisjes was voor ze, al stonden ze tegen een muur op het zuid-westen.
      Dit jaar houd ik geen planten over omdat ik volgend jaar andere soorten wil. Ik heb wel de paprikaplanten van mn ouders nu boven staan bij 15-16°C, er zitten nog kleine vruchten aan, maar die planten zijn meer dan 1 meter hoog, dus die passen niet in de vensterbank in de keuken. Ik ben benieuwd of die paprika’s nog gaan groeien en rijpen. En natuurlijk ook maar de ervaringen van anderen 😉
      Groetjes Wijnie

      1. Hoi allemaal

        Wij gebruiken sinds een jaar bokashi in de kas. Het werkt echt super. Heb nog nooit zo’n groei en vruchtzetting gezien als nadat we met de bokashi waren begonnen.
        Ter uitleg voor diegenen die het niet kennen
        Bokashi is zijn gefermenteerde groenten, fruit en ook vlees resten moet wel rauw of gekookt zijn maar mag geen olie of gebakken voedsel bevatten. Het idee hierachter is dat de microbacterien en schimmels zorgen voor het fermenteren. Op het moment dat het gefermenteerd is dan breng je het naar de plek waar je het wilt hebben. Doet het in een geul bedekt het met een dun laagje aarde 2 weken ongeveer laten rusten voor de start van het composteren en je kan er alles op telen. Ook is het zo dat je een effectievere compostering hebt doordat er meer voeding in de grond blijft. Het is erg voedingsrijk. Bij het fermenteren komt er ook een vocht vrij. Dit vocht kun je aftappen en werkt als vloeibare bemesting en de planten zijn er gek op. Ik was beetje sceptisch toen ik net een set kreeg maar had al gauw door dat dit echt goed werkt. Voor diegenen met interesse het internet staat er vol mee dus meer info vinden zal niet lang duren.

        Gr,
        Niels

        1. Dag Niels,
          Bokashi maken en gebruiken…. meer dan positief! Zelfs kleinschalig met een set kan je dit klaarmaken of groter wanneer je echt alles zelf toevoegt. Vrienden van ons doen dit professioneel in de tuin sector. Voor diegenen die geïnteresseerd zijn, ziehier een mooie en beperkte uitleg : https://www.emwinkel.nl/bokashi-maken/

          Zelf ben ik bezig met paardenmest die op biodynamische manier verwerkt wordt. De resten van de keuken (geen verwerkt voedsel, vet of vlees) gaan in dunne laag in de tuin. Ik leg karton op bepaalde plaatsen waar ik geen onkruid wens, daarbovenop keukenafval, koffiedik, tuin bladeren/snoeisel…. een aantal maanden later is dit alles verwerkt en dit verrijkt de grond, zeker in combinatie met de biodynamica. Ik heb in mijn groententuin nog nooit meststoffen, kali of wat dan ook gebruikt. De natuur geeft zoveel van deze producten, maar het vergt wel tijd, werk etc. Zoals Diana reeds meerdere malen schreef, ieder vindt zijn eigen weg in de (groenten)tuin en het leuke is vooral dat je van elkaar kunt leren.
          Veel succes met de bokashi.
          Groetjes carine

          1. Ik ben erg fan van de bokashi geworden. Vanaf het moment dat ik het ging gebruiken zag ik een zichtbare verbetering in de kas met grondstructuur, vruchtzetting en groei. dan nog niet te vergeten de hoeveelheid plaagdieren die ook afnemen.

            Wij hebben ongeveer iedere maand/ anderhalve maand wel een volle bokashi emmer die ik na ongeveer 2 a 3 weken leeg in mijn kas en binnenkort ook begin met het vullen van de platte bak.

            Voordelen die ik nu ervaren heb:
            verbeterde grondstructuur
            krachtigere groei
            goede vruchtzetting
            door de gezonde grond en gezonde planten vele malen minder schadelijke insecten e.d.
            geen extra meststoffen hoeven aanschaffen om eventueel tekorten aan te vullen.
            na enkele weken kan er weer beplant/gezaaid worden

            Nadeel tot op heden voor mij:
            grond KAN zuur worden voor een korte tijd mocht de grond te zuur blijven moet er een beetje bekalkt worden om de balans te herstellen denk dat dit eerder in de kas een probleem is, dan buiten want buiten spoelt sneller uit.

            groetjes,
            Niels

          2. Hallo Carine,
            Dankjewel voor de link, ga ik me zeker deze maand eens wat beter in verdiepen!
            Ja, elk mens en elke tuin is geschikt voor meerdere manieren om de tuin te voeden en te verzorgen. En omstandigheden bepalen dat ook. Wij en onze tuin liggen 18 kilometer van de kust in Zuidwest Nederland meer dan 1,5 meter beneden ANP, en dan ook nog met vette klei, het is hier daarom altijd zo nat (behalve in een droge zomer) dat het van september tot april bijna drassig genoemd kan worden.En dat betekent dat voedingsstoffen hier uitspoelen (we zien dat al meer dan 25 jaar aan overmatige algengroei in de sloot). Door diezelfde natheid moeten wij vaak oppassen met het toevoegen van plantenresten in de tuin, vaak composteren ze hier niet maar gaan ze schimmelen en rotten. Bladafval, mest en takken gaan hier wel, maar keukenafval levert hier vaak meer ellende op dan dat het goed doet. In jouw tuin in Zuid-Frankrijk zijn de omstandigheden vast heel anders, maar zelfs in Nederland zijn er per provincie grote verschillen. Het is leuk om verschillende manier te proberen. Wij waren erg tevreden over het karton maar zagen wel dat door de natheid van de grond, het al binnen enkele weken begint te composteren en we het dus waarschijnlijk eerder moeten aanvullen dan iemand die op zandgrond of in een warmer gebied tuiniert. Het is leuk en leerzaam om verschillende ervaringen te horen en daar mee te experimenteren tot de juiste manier in die omstandigheden is gevonden.
            Ik denk er zeker over na om de bokashi te proberen, het lijkt me een heel leuk experiment (al houd ik in gedachten dat het hier ook weer voor een deel zal uitspoelen, meer dan in drogere/warmere tuinen).
            groetjes,
            Diana

        2. Hallo Niels,
          Ik kreeg afgelopen zomer een mailtje van iemand die ook erg tevreden was over bokashi (en nog meer tevreden over wormencompost).
          Ik had toen niet genoeg tijd om me er heel goed in te verdiepen maar was wel gelijk geïnteresseerd. Dankjewel dus voor je bericht en het delen van je ervaring, ik ga me er zeker deze winter eens wat beter in verdiepen!
          groetjes,
          Diana

    2. Hallo Marianne (en dankjewel Wijnie voor je antwoord!),
      Ik heb nog nooit een paprikaplant overwinterd maar wel peperplanten. Sterker nog, er staat nu een Rocoto Rio Huallaga op zolder.
      Het is dus zeker mogelijk, al zijn het zeker niet de makkelijkste planten om te overwinteren (gevoelig voor luis, botrytis, etc.).
      Ik heb nog nooit geprobeerd om de planten buiten te laten staan en alleen bij vorst binnen te zetten, planten die ik wil overwinteren haal ik in oktober naar binnen, snoei ik iets terug en laat ik bij een temperatuur van ongeveer 10 graden overwinteren. Dat heeft hier tot nu toe de meeste kans van slagen gehad. Maar ik ben benieuwd hoe jouw methode afloopt, ik hoop dat je dat hier in de komende maanden nog eens wilt laten weten!
      groetjes,
      Diana

  6. Dag Diana,

    Op de site van Culterra staat:
    ‘Bij gebruik van Culterra meststoffen in de kas of onder glas altijd beluchten en de korrels door de grond werken voor het planten.’

    Het klinkt wat ongemakkelijk en om die reden heb ik het nooit aangedurfd Culterra te gebruiken in de kas. Maar jij hebt er geen vervelende ervaring mee?

    Dank voor je geweldige blogs!
    Hartelijke groet Esther vR

    1. Hallo Esther,
      Goed dat je het vraagt, want het is zeker belangrijk om er op te letten!
      Wij geven Culterra in het voorjaar, werken dat door de grond en laten het rusten voor we erin gaan planten.
      Maar als je Culterra in een warme week middenin de zomer in de kas zou geven komen alle stoffen snel vrij en met name de ammoniak in de stikstof kan dan zorgen voor veel ellende en zelfs voor het afsterven van de planten.
      Ik heb het even op een kladblok geschreven en ga dat nog in het blog en/of op de pagina over het gebruik van de kas vermelden.
      Meststoffen in de kas in het koele voorjaar geven, ruim voor het planten, geeft dus geen problemen (wel goed onderwerken en zorgen dat de grond vochtig is zodat de stoffen kunnen uitwasemen en verdampen). Elke meststof, kunst, organisch- en biologisch kunnen trouwens een soortgelijk effect geven. Het heeft dus heel veel te maken met de temperatuur en hoeveelheid zon, waarbij de ammoniak in de ureum/stikstof gaat reageren.

      groetjes,
      Diana

  7. Hallo Diana,

    Ik ben altijd heel blij met jouw ervaringen en adviezen. Nu wil ik graag de blog over onderhoud van de kas lezen ( de vochtigheid is bij mij een groot probleem) maar de link werkt niet goed. Ik krijg iedere keer de pagina over de aanschaf van de kas. Groetjes,

    1. Hallo Machteld (en Ria, hartelijk dank voor het antwoorden),
      Dank voor de tip dat de link naar de verkeerde pagina leidde, ik heb de link in dit blog zojuist veranderd, ze leidt nu wel naar de juiste pagina.
      groetjes,
      Diana

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.