Categorie archief: Winterkas

Oase

Het wordt koud. En daarmee beginnen bladeren te vallen, planten af te sterven en begint de tuin langzaamaan leeg te raken.

Maar niet in de herfst- en winterkas. Daar is het minder koud, er is geen wind, en geen regen. Het geluid van het verkeer dat over de  Baljuwlaan rijdt (waar het volkstuinencomplex langs ligt) is er veel minder hard en aanwezig. En het is er groen, opvallend groen voor november.

Eerst nog even een foto van het begin:

21 september:

 

Ik was niet zo dol op die rijtjes, maar Ruud wilde dat graag. En zo ziet het er nu uit, het zijn nog rijtjes maar veel vrolijker omdat de repen gronddoek door het groen bijna niet meer zichtbaar zijn.

06 november, foto van dezelfde kas, vanuit dezelfde hoek gemaakt:

 

Ja, oase is het goede woord. Als ik heel eerlijk ben groeit er meer dan we kunnen oogsten, want we eten ondertussen ook zuurkool, komkommers en pastasaus uit eigen inmaak, palmkool, andijvie en bietjes uit de tuin, en snijbonen uit de vriezer. Maar de sla is heerlijk mals en zacht, het mosterdblad is pittig en gebruiken we regelmatig op een broodje kaas, en van de rucola hebben we al een stamppotje gemaakt.

Het is natuurlijk niet allemaal hosannna, niet alles lukt even goed. Dat is niet erg en juist leerzaam. En we geven niet te snel op, sommige soorten gaan het misschien pas goed doen wanneer de dagen in januari of februari weer langer worden. En er zijn wel wat verschillen per kas.

Bijvoorbeeld de tatsoi (een soort kleine paksoiachtige kool met lepelvormige blaadjes, dat lijkt me de beste omschrijving). In kas 1 is de grond kletsnat (de oudste kas, ligt wat lager en het grondwater staat door alle regen behoorlijk hoog). En daar is de tatsoi niet van gediend, ze kwijnt er langzaam weg:

 

In kas 2 is de grond luchtiger en minder kleiachtig, en vooral minder nat – doordat deze kas later en dus wat hoger is geplaatst. Ook hier staan tatsoi-planten, en die zien er zo uit:

 

Ach, er eet wel eens een slakje mee, maar het gros is voor ons. Lekker in salades, roerbak en stoofschotels.

Nog iets wat het nu (nog) niet zo goed doet: stengelui

 

Dat komt ook omdat in dit deel van de kas de mol behoorlijk actief is. En ik moet duidelijk ook onkruid (vogelmuur) wieden maar dat is nogal een priegelwerkje als ik de stengeluitjes wil houden (en dat wil ik want misschien gaan die juist pas later, in de winter of het vroege voorjaar groeien). Ik schrijf het bij deze gelijk op mijn werkbriefje voor volgende week; “vogelmuur tussen de stengelui uitpeuteren”.

In kas 2 had ik vooral kool en bietjes, snijbiet, tuinbonen, etc. door elkaar geplant. Nog even de foto van 21 september:

 

En dat ziet er ondertussen zo uit, de foto’s wat dichterbij gemaakt:

 

En zo:

 

Ik het heel leuk; geen rijtjes maar door elkaar planten. Maar ik geef toe, het wieden kost iets meer tijd en het is niet geschikt voor mensen met grote voeten. Ik sta er zelf heel voorzichtig met één voet tussen te balanceren terwijl ik probeer die ene distel ertussenuit te krijgen 🙂 .

Wieden gaat in kas 3 wat makkelijker, simpelweg tussen de rijtjes op het gronddoek staan/stappen. Maar beide manieren zijn leuk om te proberen, en sommige soorten zijn wat mij betreft geschikt voor deze kakofonie (zoals kool, selderij, peterselie, Oost-Indische kers en snijbiet), en sommige soorten vind ik meer geschikt voor nette rijtjes (zoals veldsla, stengelui, radijs, kervel, worteltjes).

Maar ach, als we een salade willen eten loop ik met mijn tasje de kassen in en pluk ik blaadjes die ik wil gebruiken. Zoals de kervel (Brusselse Winter) die het in deze 2 rijtjes geweldig doet:

 

Het hele rijtje groenten aan deze kant van de kas doet het trouwens best goed; snijsla, radijs (wel blaadjes nog geen radijsjes), tuinkers, veldsla en pluksla. De venkel groeit wel maar blijft klein en dun (ook hiervan hoop ik dat ze in het vroege voorjaar alsnog gaat groeien). En verder staan er nog palmkool en winteruitjes. En een rijtje knoflook die ik wat dichter op elkaar heb geplant en waarvan ik in winter en lente het blad van hoop te kunnen oogsten. Voor de oogst van de bollen hebben we knoflook buiten in een verhoogde bak en met een ruimere plantafstand geplant.

Sommige rucolaplantjes willen zelfs al doorschieten (met dank aan het warme weer 2 weken geleden, gok ik). Ook prima want een paar bloempjes zijn in deze tijd ook van harte welkom, voor het mooi, leuk of om van te eten.

Ik ben zelf heel benieuwd hoe lang deze oase zo blijft, welke soorten welke temperaturen kunnen verdragen. Daarom willen we ook niet alles oogsten maar ook wat planten laten staan, om te testen hoe de planten de winter doorkomen. Nog 6 weken en we hebben de kortste dag gehad (maar de koudste dag ongetwijfeld nog niet).

Ik hoop het hier in de komende 3 maanden zo af en toe eens te laten zien. Voor nu zijn we erg blij met onze kas vol planten!

Tot slot toch nog één keer heel kort iets over de zadenlijst: iedereen die tot een paar dagen geleden zaden bestelde moet die ondertussen in huis hebben. Ik ga dit weekend de overgebleven zakjes terug in de zadenlijst zetten. En ik bedacht dat ik de zadenlijst volgende maand al ga sluiten. Op deze pagina kun je er meer informatie over vinden.

En dan nog één keer de melding dat de Zaaiagenda voor de moestuin dit weekend voor het laatst met ‘jubileumkorting’ te koop is in de webshop van Laura

En nu de rust voorzichtig terugkeert hoop ik deze winter (in theorie) meer tijd te hebben voor de website. Ik heb de databases van tomaten en paprika’s al bijgewerkt, alle rassen die ik dit jaar teelde staan erin (wellicht nog een beetje slordig, dat kijk ik later na). Ik ga nu beginnen aan de databases van pepers, aubergines en eenjarige bloemen.

En daarna ga ik de recepten plaatsen, zoals die van deze brownie, naar een recept van Ottolengh:

 

Mmmm, eigenlijk is deze zo lekker dat ik het dit weekend eerst zal  plaatsen (edit vrijdagavond: gelijk maar even gedaan: Toffeebrownies met jam). Want als je geen bezwaar hebt tegen ongeveer 30.000 calorieën is dit wel de lekkerste brownie die ik ooit at (ik geef toe, ik ben geen kenner, maar ik weet wel wat ik lekker vind). Er zit jam in verwerkt, in dit geval de vijgenjam met rum en rozijnen die ik afgelopen juli (in)maakte, maar er zijn zeker meer soorten jam geschikt, zie later de uitleg in het recept.

En dan tot slot nog één foto, van een plant die ik dit voorjaar nieuw kocht, de Salvia guaranitica Blue Enigma. Al die maanden zo geweldig gebloeid, en nu nog steeds. Helaas geeft ze geen zaden, ik heb er daarom stekken van genomen, om als backup in huis te overwinteren want ze is matig winterhard. Erachter zie je trouwens vaag de Fuchsia triphylla Koralle, die ook nog volop bloeit. En wat verder weg zie je nog net een grote Dahliabloem bloeien.

Nu het flink kouder gaat worden en wellicht zelfs al gaat vriezen wordt het tijd om de matig winterharde planten die in pot staan de kas in te sjouwen (oei, nu nog plek zien te vinden tussen al groenteplanten 🙂 ). En de kuipplanten kunnen weer terug worden gesnoeid en naar zolder worden gesjouwd.

Volgende week spierballenweek!

Oogsten en strippen

Maandag begint de herfst, de zomer is weer voorbij gevlogen. Sterker nog, het voelt nog steeds als zomer, het lekkere weer helpt daar natuurlijk wel bij. En de tuin staat ook nog vol.

Echt heel vol:

 

Dat betekent dat we ook nog volop oogsten. Sommige soorten oogsten we voor het eerst (palmkool en winterrammenas) en sommige soorten voor het laatst (sperziebonen en krulandijvie).

Voor de herfst- en winterkas hebben we flink wat tomatenplanten, paprika’s, pepers, etc. weg moeten halen. Er is nog één klein groepje planten dat aan één kant van één kas staat:

 

Ik behandel ze hetzelfde als de paprika’s en pepers; ik verwijder vrijwel alle bladeren en ik geef nauwelijks water. Zo zouden de tomaten nog wel enkele weken aan de planten kunnen blijven hangen.

Je ziet achterin al een flink aantal stokken staan, het opslaan van alle spullen zal nog wel een probleem worden. Dat komt omdat ruim 2 kassen in beslag zijn genomen voor de herfst- en winterkas. En die zijn klaar!! Tjonge, wat hebben we een boel gezaaid en uitgeplant!

In kas 3 zijn de enige planten die er nog staan de paprika´s Morgenrot en Midnight Dreams. En 2 komkommerplanten. Die komkommers geven ondertussen wel aan dat ze aan het einde van hun latijn zijn. We hebben er enorm veel komkommers van geoogst, bij elkaar zeker meer 100. En nu worden ze oud en moe en krijgen ze meeldauw. Ik heb overwogen om ze eruit te halen.

 

Maar terwijl ik de laatste vruchten plukte bedacht ik dat ik, net als een paar jaar geleden, wel weer eens wilde kijken hoe lang ik de planten nog kan houden en ze nog vruchten kunnen geven. En dus heb ik ook deze planten ‘gestript’. Niet zo hevig als de paprika- en tomatenplanten hoor, het komt erop neer dat ik vanaf nu consequent eens per week alle bladeren weg ga knippen die lelijk, dood en/of aangetast door meeldauw zijn.

 

Het ziet er een beetje rommelig uit, maar mooi doet er nu niet meer toe.

Als je dichterbij kijkt……

 

…….zie je niet alleen nog wat groeiende komkommers, maar ook zo links en rechts bloempjes met vruchtbeginsels. Alles bij elkaar bloeien er in deze 2 planten nog wel een stuk of 25 bloempjes, dat zijn 25 potentiële komkommers, daar moet ik mijn best toch nog even voor doen.

In mijn vorige blog heb ik al opgenoemd welke soorten er in deze kas in rijtjes zijn gezaaid. En ik liet daar ook een foto zien. Ondertussen is er al heel veel gekiemd, met dank aan de warmte van de grond.

Vorige week:

 

Nu:

 

In één week zijn de bieten- en rucolazaailingen gegroeid, en zijn pluksla, spinazie, radijs en veldsla gekiemd. Tegelijkertijd zijn we ons eerste tegenstander tegengekomen: door het losmaken van de grond en het regelmatig water geven heeft een mol het idee opgevat om van de kas een groeve te maken. Daardoor lijkt het rommelig, kiemen de zaden onregelmatig en moeten we de grond regelmatig aantrappen. We hopen maar dat de mol zo vaak zijn hoofd stoot tegen middenpad of kasfundering dat hij zijn graafproject ergens anders voortzet.

In kas 2 zijn geen rijtjes, daar hebben we allerlei voorgezaaide soorten door elkaar geplant, van bietjes en allerlei soorten kool tot snijbiet, wintersla en andijvie. Ik heb nog wat plantjes peterselie en selderij gekocht (want de zaden die ik vorige maand zaaide wilden niet kiemen), en een tray viooltjes. En hier staan ook voorgezaaide Oost-Indische kersplanten, mooi en eetbaar, ik hoop dat ze nog willen gaan bloeien en ze mogen ook nog ranken maken en ´bevallig´ tussen de groenten door slingeren.

 

Ruud vindt het niks. De rijtjes in kas 3 vindt hij prima maar deze kakofonie van planten is hem te rommelig, hij noemt het ‘een onhandig en ongeorganiseerd zooitje’. Ik zeg: “Ik ga hier ook niet oogsten, ik ga foerageren”. Ruud schiet in de lach en laat mij m’n gang maar gaan.

 

In ruil voor mijn wirwar-winterkas heb ik Ruud officieel toestemming gegeven om buiten op te gaan ruimen. En dat betekent dat hij heerlijk, vak voor vak, kan gaan opruimen, terug knippen, wieden, planten eruit kan halen, etc.. Uiteraard loop ik eerst even met hem mee en wijs in elk vak op de planten die nog moeten blijven staan. Want als Ruud eenmaal last van opruimwoede krijgt kan hij, als ik er geen toezicht op houd, een compleet lege tuin achterlaten.

Het betekent, hoe dan ook, dat het eind van het tuinseizoen heel voorzichtig in beeld komt. De compostbak wordt langzaam gevuld met bonenloof, doorgeschoten slaplanten, uitgebloeide Dahliabloemen, uit de kluiten gewassen courgettes van 3 kilo, afgesneden andijviestronken, bietenblad, etc.. De tuin gaat er ook naar geuren; zo’n vaag muffig, composterend en soms zelfs bijna gistend geurtje. Niet vies, wel herfstig.

Ik heb ook op de website van Pokon weer een blog geschreven, over de betekenis van weeuwenteelt en welke soorten er geschikt voor zijn: weeuwenteelt / overwinteringsteelt

Tot slot nog een foto. eentje die ik zelf erg mooi vind, maar ik hou dan ook van de kleurencombinatie van roze met oranje 🙂 . Het zijn de oranje bloemen van Tithonia rotundifolia en de roze bloemen van Polygonum oriëntale (Kiss-me-over-the-garden-gate).

De winterkas

Nou, het woord winterkas is eigenlijk overdreven hoor. Ik heb zelf geen idee hoe dit project afloopt, misschien strandt het grotendeels bij de eerst nachtvorst. Maar dat zou ook leerzaam zijn.

Voor wie het in de afgelopen blogs heeft gemist:

De kassen staan hier in de winter altijd grotendeels leeg. Nou ja, niet leeg, vooral vol met rommel; van tonkinstokken, lege emmers, een afvalzak, gieters, wat potten met planten voor een droge overwintering, wat gereedschap, een tuinslang, dat soort dingen. Een rommeltje dus. Zoals dit:

 

Het ziet er ook echt uit als winter, koud en grijs, en alsof de vorst plotseling toesloeg en we hals over kop van alles de kas in hebben gegooid en naar huis zijn gevlucht.

Vaak heb ik in één kas nog wel wat weeuwenteelt bloemkool en spitskool staan. Maar verder alleen maar rommel of niks of onkruid. In januari word ik dan plotseling wakker, ongetwijfeld omdat we oud & nieuw en de kortste dag hebben gehad. Dat is elk jaar weer het moment dat ik op ga ruimen, en begin met zaaien, van sla en rucola tot mosterdblad en veldsla.

Maar nu wil ik het anders, ik wil dit jaar eindelijk eens een kas die ik niet alleen in de zomer optimaal benut maar ook in de winter. In mijn vorige blog liet ik zien dat dat wel wat offers kost, de meeste tomatenplanten en ondertussen ook meloen-, paprika- en peperplanten hebben we uit de kas gehaald. Er staan zo links en rechts nog wat planten waar we de komende weken nog van kunnen oogsten. Maar verder is de kas voor half september akelig kaal.

En ondertussen is één kas (van de twee die ik wil gaan vullen) klaar. Er is (nog) niks leuks aan te zien:

 

Eerst: de kas was nog zo droog (en de grond daardoor zo hard) dat we eerst een stuk of 15 gieters water in de kas hebben gegoten. Daarna heb ik een klein beetje voeding gegeven. Met de nadruk op ‘een klein beetje’. Veel voeding zorgt in combinatie met de korte, donkere dagen in de winter voor een hoger nitraatgehalte in bladgewassen. Maar alle tomaten, pepers, meloenen, aubergines, etc. hebben wel veel voeding die in de grond in de kas zat verbruikt. Ik heb, maar het is dus maar een probeersel, alleen wat koemestkorrels gegeven, en een kleine hoeveelheid patentkali (voor de wortelgewassen). Daarna hebben we de grond wat losgemaakt (niet gespit maar met schrepel – en waar het heel hard was met de grelinette).

De andere kant van de kas is zo mogelijk nog saaier:

 

We hebben in deze kas gekozen voor repen worteldoek. Omdat dat elk rijtje makkelijk en op de goede afstand van het volgende rijtje scheidt. En omdat het de grond vochtig houdt. Normaal gesproken is de grond hier in de kas in de winter altijd ‘nat zat’ maar afgelopen winter bleef die al droog en als de grondwaterstand de komende maanden niet stijgt verwachten we deze herfst/winter ook weer een droge grond.

En tot slot het belangrijkste; het zwarte doek houdt hopelijk de warmte in de grond wat langer vast. En dat is dan handig voor het kiemen en groeien van zaden en zaailingen. En het beschermt komende winter wellicht ietwat tegen de vorst (zeker als de zon overdag schijnt en de grond onder het doek opwarmt en die warmte in de nacht weer afstaat aan de lucht). Voor alle duidelijkheid, dit is niet zoals het is, dit is zoals ik hoop en denk dat het wellicht zou kunnen zijn 🙂 .

Dan nog even over de soorten die ik in deze kas heb gezaaid. Dat zijn soorten die (bewezen) goed in de herfst gezaaid kunnen worden, maar ook soorten die wel tegen kou kunnen maar waarvan nergens staat dat ze ook in de herfst gezaaid kunnen worden. Zo hoort dat in zo’n project, er zitten ook wat ‘gokjes’ in. Dus zaaide ik in deze kas veldsla, pluksla (Australische gele) en snijsla (Witte |Dunsel), spinazie (scherpzaad), rucola, mosterdblad, Parijse worteltjes, kervel (Brusselse Winter), winterpostelein, tuinkers, stengelui, hon tsai tai, radijs en winterrammenas.

In de andere winterkas komen deze repen niet. En daar komen ook geen rijtjes met zaaisels. Ik heb in de afgelopen weken al van alles voorgezaaid wat ik hier de komende week in ga planten. En een deel daarvan is al verspeend en kan zo nog even in lekkere, voedzame verse potgrond groeien tot ik plaats heb gemaakt. Want in deze kas staan nog wel flink wat tomaten, pepers, etc. En er moet ook eerst nog wel wat rommel worden opgeruimd.

 

De soorten die ik voor in deze kas heb (voor)gezaaid zijn bietjes en knolvenkel (die laatste is wel de grootste gok), weeuwenteelt bloemkool (Snowball A), spitskool, savooikool, tatsoi, paksoi, baby choy, wintersla (zoals Frisby en Hivert de Tremont), winterandijvie, palmkool en boerenkool. Veel kool dus, maar die kunnen dan ook vaak ook heel goed tegen kou. En in deze kas wil ik het liefst ook nog wat bloemen zaaien/planten die wat kou kunnen verdragen en misschien wel tot in december kunnen bloeien (of anders vroeg in het volgende voorjaar), zoals viooltjes, goudsbloemen en Oost-Indische kers. Oh ja, en ik wil volgende week ook nog wat tuinbonen en doperwten zaaien.

En ik verwacht dus ook niet dat we al deze groenten de komende weken of maanden kunnen oogsten. Er zitten soorten tussen (zoals de worteltjes, bietjes, weeuwenteelt bloemkolen, tuinbonen en erwtjes) die als zaailingen/jonge planten in de kas overwinteren en in het vroege voorjaar in de dan snel opwarmende kas verder gaan groeien en we dus in de loop van het voorjaar pas kunnen oogsten.

Eigenlijk verwacht ik niks, ik wil het maar gewoon gaan zien en ervaren en hoop op een leuke en leerzame ‘winterkas’ 🙂

p.s. 1:   ik hoop in de komende herfst, winter en lente zo af en toe te laten zien hoe het er in de 2 kassen uitziet, en te beschrijven wat wel of niet goed gaat, en of/wat we wanneer kunnen oogsten, etc. Daarom plaats ik dit blog in de categorie ‘Blog 2019’ maar heb ik ook een nieuwe categorie aangemaakt met de naam ‘Winterkas’, misschien handig voor wie de blogs die hierover gaan later nog eens terug willen lezen.

p.s. 2:   dit is misschien helemaal niet leuk om te lezen voor mensen zonder kas. Maar misschien kun je een met een tunneltje of platte bak ook wat leuke soorten uitzoeken om te zaaien. En zelfs buiten kun je nu nog wel wat zaaien. Er is voor de buitenteelt minder keus maar denk bijvoorbeeld aan winterpostelein, veldsla, tuinkers, spinazie, mosterdblad en rucola.

Tot slot van dit winterachtige blog een zomerse foto. Afgelopen winter vond ik eindelijk weer eens zaden van deze geweldige plant die ik jaren geleden al eens teelde. Ik heb de zaden direct gekocht, afgelopen voorjaar gezaaid en me verheugd op wat er zou gaan komen. Iedereen kent wel Salvia splendens, vroeger werd ze ook wel Sint Jansvuur genoemd, lage perkplanten in een felrode kleur (ik vond ze niet erg mooi).

Dit is dezelfde Salvia splendens maar dan ‘Giant Form’:

 

Ruim 1.30 meter hoog, ze bloeit al sinds half juli en wordt met de dag mooier! Vooruit dan, nog een foto, dan kun je wat beter zien hoe groot ze is en hoe rijk ze bloeit:

 

Ze is eigenlijk een vaste plant maar niet winterhard. Ze kan als kuipplant worden overwinterd maar is, zoals je ziet, ook prima als eenjarige te telen. Vanaf nu wil ik nooit meer een jaar zonder Salvia splendens Giant Form!