De kortste dag gehad

21 december, de kortste dag van het jaar, is weer voorbij. Oftewel; het wordt lente!

Nou ja, dat is misschien wat overdreven, maar vanaf nu worden de dagen weer langer, en daarmee ook de ‘haast’ om de tuin af te krijgen. Het weer is er nog goed genoeg voor, niet te nat, nog geen ijs of sneeuw.

En dus zag de tuin er anderhalve week geleden nog zo uit:

En nu zo:

Zoek de 7 verschillen 🙂

Weer hard gewerkt; de drainage is vervangen (de gele slang die je nog op de bovenste foto ziet is ondertussen aangesloten op de 2 duizend-litervaten achter de kas, en vervolgens ingegraven onder en langs het tuinpad tot boven de sloot – waar ze dus hopelijk het overtollige water uit de grond naartoe gaat leiden). En dat gaat hopelijk heel veel nattigheid in en voor kas 1 schelen.

En Ruud heeft nog 2 vakken gedaan; opgeruimd, onkruid weggehaald, de grond omgewoeld met de grelinette en waar mogelijk de grond afgedekt.

En dat is fijn, nog 1 allerlaatst vak te gaan. En dan gaat er een nieuw project beginnen; we willen verhoogde bakken gaan maken op zoveel mogelijk vakken van de tuin die je op de foto ziet. In de verte zie je al wat planken liggen, en we gaan nog meer planken kopen. Stukje voor stukje willen we de verhoogde bakken in de tuin gaan plaatsen. En dat gaan we waarschijnlijk niet af krijgen voor het voorjaar (want dat zijn 12 grote verhoogde bakken, kost veel tijd en veel geld voor de planken, en de verhoogde bakken moeten vervolgens ook nog opgevuld worden, en dat is heel veel meer grond dan we nu al in kunnen schatten).

We gaan het zien, Ruud heeft vandaag zijn ‘target’ uitgesproken; hij wil voor 1 januari de tuin winterklaar hebben zodat hij direct in het nieuwe jaar aan de eerste bak kan gaan beginnen.

Ik kan dan natuurlijk niet achterblijven. Een verhoogde bak om 13.00 uur:

En dezelfde bak 1 uurtje later:

En zo vandaag 5 bakken gedaan. Ik ga ook mijn target benoemen; ik wil voor 1 januari alle verhoogde bakken winterklaar hebben.

Zodat ik vanaf 1 januari Ruud waar nodig kan helpen met de aanstaande verhoogde bakken, en dan zijn er altijd nog heel veel klusjes te doen die Ruud dan niet hoeft te doen; de werkplank in kas 2 opruimen, alle potten schoonmaken en leeg maken, de fruitbomen en bessen snoeien, de tuin aanvegen (want alle gevallen bladeren beginnen nu nat en glibberig te worden met gevaar voor uitglijden), nog 2 planten verzetten, 1 rabarber verwijderen, mest kruien zodra dat komt, de compostbak leeg maken (voor in een aanstaande verhoogde bak uiteraard). Je ziet; ‘nog genoeg te doen’ is een understatement.

En januari…… dan wordt het tijd om te gaan zaaien, tuinbonen, kapucijners, doperwten, prei, uien, wat spinazie en sla en rucola in de kas, wat koudekiemers zoals de Polygonum oriĂ«ntale. En aan het einde van de maand de paprika’s, pepers en aubergines. Ik moet nog labels maken. En alle potjes die ik nodig heb schoonmaken en met kokend water overgieten (tegen slakkeneitjes en anders gespuis dat ik niet in mijn ‘kraamkamer’ wil hebben).

Oftewel; nog genoeg te doen!!

Aan het einde van dit jaar, en op de valreep voor de kerst, wens ik hierbij iedereen heel fijne kerstdagen en een goed uiteinde van 2016 (en een minstens zo goed begin van 2017)!!

(de laatste kleine appeltjes hangen nog aan de boom, te wachten tot de vogels honger genoeg krijgen om ze eraf te halen).

Heet!!

Nee, niet buiten, buiten is het koud. Maar binnen, in huis wordt er sambal gemaakt, hete sambal. Met de pepers die ik afgelopen nazomer en herfst oogstte. Ik heb er ook een stukje over geschreven op de website van Pokon, je kunt dat hier vinden: Het bewaren van pepers. Je kunt daar ook het ‘recept’ vinden van peperzout, en van een hete sambal met limoen. En ik beloof in dat stukje dat ik op mijn eigen website het recept plaats van de andere lekkere sambal die ik maakte; Sambal Kokos. Bij deze:

sambal-kokos-klaar

Sambal Kokos (voor 4 tot 5 potjes van 150 gram)

Ingrediënten:

  • 5 eetlepels arachide- of zonnebloemolie
  • 350 gram pepers (schoon gewogen, zonder kroontje, zaadlijsten, zaden en in stukjes gesneden)
  • 7 middelgrote uien, gepeld en in stukken gesneden
  • 7 tenen knoflook, gepeld
  • 2 blaadjes djeruk purut  (citroenblad – bij voorkeur vers of uit de vriezer van de toko, eventueel gedroogd)
  • 2 blaadjes daon salam (salamblad, – ook bij voorkeur vers of uit de vriezer van de toko, eventueel gedroogd)
  • 4 eetlepels ketjap manis
  • zout naar smaak
  • een stukje djahĂ© (verse gember) van 4 centimeter, geschild en in stukjes gesneden
  • 1 stengel sereh (citroengras)
  • 3 schijven gula djawa (palmsuiker, eventueel te vervangen door 3 eetlepels bruine basterdsuiker)
  • 100 gram geraspte kokos

Verder nodig: een keukenmachine en potjes met deksel

Recept:

Ja, een lange lijst met ingrediënten. Maar dan heb je ook wat, daar kan geen sambal uit de winkel tegenop. En met je eigen oogst. En zonder conserveringsmiddelen. En dus biologisch. En erg lekker. En je kunt nooit genoeg citroenblad en citroengras in huis hebben, het ruikt zo lekker, en het is heerlijk in thee. Ik heb zelfs een recept van sereh-sorbetijs, ook heel erg lekker. Ik hou erg van citroen en limoen, misschien is dat al wel duidelijk 🙂 .

Eerst de kokos, want die is niet ingewikkeld maar ik zag op 24-kitschen in het programma ‘Zoals alleen oma dat kan’ een erg leuk en handig recept: bak de geraspte kokos zonder olie op laag tot middelhoog vuur in een koekenpan. Roer regelmatig en bak de kokos tot ze goudbruin tot karamel van kleur is. Laat iets afkoelen maar niet helemaal. En maal de gebakken kokos dan in een keukenmachine, net zo lang tot de olie loslaat en het geheel lijkt op een soort pindakaas. Schep dit in cupcakevormpjes en laat helemaal afkoelen en vervolgens in de koelkast opstijven. Je houdt dan harde blokjes over die je in kunt vriezen en in Indische gerechten kunt gebruiken (onmisbaar in Rendang maar dus ook erg lekker in deze sambal). Heb je hier allemaal geen zin in (hoewel het echt maar een kwartiertje werk is en het de sambal bijzonder maakt), bak dan de geraspte kokos mee met de uien in dit recept.

Maal de pepers zo fijn mogelijk in een keukenmachine. Verhit de olie in een pan en bak de gemalen pepers op zacht vuur ongeveer 5 tot 7 minuten. Hak ondertussen in de keukenmachine de knoflook, ui en verse gember fijn (plus de geraspte kokos als je geen blokjes wilt maken – maar ik heb je gewaarschuwd dat het echt heel lekker is om het eerst te bakken en er dan pasta van te malen 🙂 ). En voeg dit toe aan het pepermengsel in de pan. Geef een flinke mep met bijvoorbeeld de achterkant van een mes op de stukjes sereh en voeg toe aan het pepermengsel in de pan. Leg ook de blaadjes djeruk purut en de blaadjes daon salam erbij, roer regelmatig en laat ongeveer 15 tot 20 minuten zachtjes bakken.

Maak ondertussen de potjes en deksels schoon  door ze eerst goed af te wassen en vervolgens met soda en kokend water om te spoelen. Spoel de potjes na met kokendheet water en laat dit water tot de rand in de potjes en deksels staan tot je de potjes gaat vullen.

Voeg aan het pepermengsel nu de gula djawa in stukjes toe, en ook ketjap manis (plus 4 eetlepels van de kokospasta als je die wel eerst hebt gemaakt). Maak tot slot op smaak met wat zout naar smaak. Laat alles nu nog even stoven en de gula djawa oplossen/smelten.

Verwijder dan de stukjes sereh en de blaadjes djeruk purut en daon salam. Giet dan de potjes met kokendheet water leeg en vul ze direct met de kokendhete sambal. Sluit de potjes goed af en zet ze ondersteboven tot afgekoeld. Voel dan aan de deksels of ze vacuüm zijn (je kunt de deksels dan niet meer indrukken). Potten die vacuüm zijn kun je 6 tot 12 maanden bewaren, potjes die niet vacuüm zijn bewaar je in de koelkast en maak je binnen 2 maanden op. Potten die zijn geopend bewaar je in de koelkast en maak je binnen ongeveer een maand op (om die reden gebruik ik dus ook altijd bij voorkeur klein formaat potjes, liever meerdere kleine potjes dan 1 grote). En gebruik altijd een schoon en droog lepeltje om wat sambal uit het potje te pakken, bedenk dat er geen conserveringsmiddelen in deze sambal zitten, hygiëne is daardoor heel belangrijk als het potje eenmaal geopend is.

Ja, erg lekkere sambal. Maar de sambal waarvan ik het recept op de website van Pokon heb gezet is minstens zo lekker, deze Sambal Kokos heel warm en zoetig en kruidig, de Sambal Limoen veel heter, en zuiver fris en citrusachtig.

Tot zover het recept. Nog iets te melden over de tuin? Natuurlijk, bijvoorbeeld dat mijn planning bijna rond is. En dat Ruud heel hard heeft gewerkt op de tuin.

volkstuin-overzicht-december-16

Vak voor vak klaar, nog 3 te gaan: het vak vooraan waar je nog net wat winterprei ziet staan. En het lange vak links waar de kruiwagen staat. En het vak rechts achterin waar nog wat snijbiet staat.

En ook de eerste paardenmest is er (krijgen we altijd gratis van een manege in de buurt).

mest-voor-de-courgettes

Flinke berg. Het mag de hele winter uitspoelen (want er zit nu nog veel urine in en dat is scherp). En dan maken we er in mei gaten in die we vullen met tuingrond. En daar worden dan de courgettes in geplant. Zoals je kunt zien op een foto van vorig jaar:

Courgette planten

Was het al maar weer zover 🙂 . Nee hoor, dit is goed zo, nog veel te doen maar ook genieten van de komende feestdagen en ons daarna verheugen op een nieuw jaar, op het zaaien van de pepers in januari, op alle plannen, en de bloemen en groenten die hopelijk volgend jaar kiemen en groeien en vrucht gaan dragen en geoogst kunnen worden.

Nog even een opmerking over het vorige tuindagboek en de reacties daarop (waarvoor mijn hartelijke dank!). Agnita; ik ga zeker volgend jaar ook eens proberen om af te dekken met plastic, moet nog verzinnen hoe ik dat eens ga doen en welk materiaal ik daarvoor wil gaan gebruiken (ik denk antiworteldoek, omdat het wel ook kunststof is maar vocht doorlaat en dat doet landbouwplastic niet en dat scheelt hier dan (denk ik) veel water geven). Of anders goed plastic, niet dat flodderspul dat hier altijd wegwaait in de zeewind. Goed, ik hoef het nog niet te beslissen, kan er nog een paar weken over nadenken.

En iemand vroeg of je ook in de kas bodembedekking kunt gebruiken. Ja hoor, maar pas wel goed op, door bodembedekking dek je de grond af en als je mest geeft in de kas kan die onder de bedekking en in de warmte van de kas gaan ‘stomen’, er komen (als ik het goed heb begrepen) dan amoniakgassen vrij onder de bodembedekking, die natuurlijk heel schadelijk kunnen zijn voor alle  planten in de kas. ik wil je niet afschrikken maar kijk even in een oud tuindagboek:  Dom en het tuindagboek daarna; The weekend after . Zorg voor goed luchten en geef voorzichtig en niet teveel voeding, en doe dat in een bewolkte week en geef vervolgens een paar keer ruim water.

Leer vooral van mijn fouten, dat is echt heel veel leuker dan leren van je eigen fouten als het gaat om je met liefde gezaaide en opgekweekte tomaten en pepers 🙂 .

En dan tot slot van dit tuindagboek nog 2 vrolijke foto’s:

Kamasutra voor zomerwortelen:

wortel-in-rare-vorm

Of is het een jonge slungelachtige olifant met veel te grote poten?

En deze viooltjes, veel te laat gekocht in november, in de halfschaduw. En nog zo klein. Maar dapper!!

viooltjes-bloeien

2 blaadjes en 3 bloemen, toch een beetje kleur in deze donkere dagen!

 

Evaluatie bodembedekking

Oh ja, daar zou ik inderdaad nog eens iets over schrijven, beloofde ik afgelopen voorjaar.

Zo begon het allemaal afgelopen vroege voorjaar:

de-nieuwe-tuin-voorjaar-2016

Ik kreeg mede dankzij Pokon de mogelijkheid om eens een testje te doen met verschillende soorten bodembedekking. Ik zorgde zelf voor stro en voor gevallen blad en ik kreeg van Pokon een aantal zakken cacaodoppen en kokos bodembedekking. En zo verdeelde ik dus de 4 verschillende soorten bodembedekking over verschillende verhoogde bakken. Ziet er netjes uit zo, hè?

Dat veranderde zo rond juli in dit:

de-nieuwe-tuin-juli-2016

Vandaar verder in de zomer niet veel foto’s gemaakt van de bodembedekking, simpelweg omdat die uiteindelijk vooral onder de planten verdween (maar daar natuurlijk wel gewoon haar werk deed). Maar het duidelijkst kan ik het laten zien met foto’s die ik afgelopen weekend maakte, want de bakken zijn nu zo goed als allemaal leeg en het is duidelijk wat er is overgebleven.

Voor alle duidelijkheid; wat mij betreft is er geen slechte bodembedekking, alle 4 de bodembedekkende materialen die ik heb gebruikt hadden voor- en nadelen, maar alle 4 waren ze nuttig (en daarmee bedoel ik dan in meerdere of mindere mate onkruid onderdrukkend, bodemleven bevorderend, vocht vasthoudend, etc.).

En ik wil nogmaals heel duidelijk vermelden dat de bodembedekking die ik gebruikte dus van natuurlijke materialen waren. En dat betekent dat ze uiteindelijk verteren (in tegenstelling tot bijvoorbeeld plastic, antiworteldoek, etc.). En om te verteren = composteren is er stikstof nodig (heb ik altijd geleerd). En stikstof is een voeding (de N in NPK) die in dit geval dus niet volledig ter beschikking kan komen van de planten. Oftewel; je moet wat meer voeding geven om te zorgen dat planten ook nog wel goed groeien. Mijn ervaring is dat als ik niet wat meer meststoffen geef, de bodembedekking wel verteert maar de planten niet goed groeien.

Dat gezegd hebbende…… nu de uitslag 🙂

1:     Bladafval

Voordelen; het is gratis, het is licht, je kunt het makkelijk verzamelen op een droge herfstdag. Ook belangrijk: het is milieuvriendelijk. Het houdt het onkruid in de eerste 3 tot 4 maanden goed tegen en het houdt het vocht eronder redelijk goed vast.

Nadelen: het is maar kort verkrijgbaar (in de herfst, maar goed te bewaren in vuilniszakken als je ook wilt bewaren voor later). Het waait zeker in de eerste weken vrij makkelijk weg. En het verteert uiteindelijk het snelst van allemaal.

bodembedekking-dec-16-blad

Op de foto van afgelopen weekend zie je dat er eigenlijk niets meer van over is. Je kunt dat als nadeel zien of als voordeel; uiteindelijk levert het verteerde bladafval natuurlijk compost/humus op. Maar als bodembedekking in een verhoogde bak vonden we haar wel het minst prettig, doordat het blad weg waaide hebben we uiteindelijk maar een rekje op de bak gelegd zodat het bladafval niet kon wegwaaien. Na een ruime maand was er zoveel vocht opgenomen door het blad dat ze niet meer wegwaaide, maar toen begon dus ook de vertering (en sneller dan verwacht,  ik dacht altijd dat de compostering van bladeren heel lang duurde, weer iets geleerd)!

Nummer 2: stro

Voordelen; het is voordelig, het waait minder snel weg (omdat de strootjes in elkaar haken en elkaar dus ‘vast houden’). Indien de laag dik genoeg is gaat het een heel tuinjaar mee. Het houdt onkruid goed tegen en het houdt vocht goed vast in de bodem. Ze is duidelijk de beste in het zorgen voor een schuilplaats voor allerlei dieren, en dat is een voordeel, maar heel soms ook een nadeel (zie verderop in dit stukje).

Voorwaarde is wel dat je het in een laag van minimaal 5 tot 7 centimeter aanbrengt, maar eigenlijk geldt dat voor alle 4 de bodembedekking-soorten die ik heb geprobeerd wel; als de laag niet dik genoeg kiemen onkruidzaden bij een spoortje licht toch nog. Plus; houd rekening met de vertering; hoe sneller de vertering, hoe dikker je dus de laag aanbrengt zodat er aan het einde van de zomer toch nog genoeg ‘dek’ overblijft.

bodembedekking-dec-16-stro

Nadelen van stro; als je niet gecertificeerd biologisch stro koopt is het dus niet biologisch en komt het van graan waar mogelijk  bestrijdingsmiddelen overheen zijn gegaan. In het stro blijft ook graan achter, hetgeen in het voorjaar en zomer kiemt en dus wel wat opslag geeft (wat trouwens heel gemakkelijk uit de grond getrokken kan worden hoor).

Geen nadeel, wat mij betreft juist een voordeel: het stro trekt veel beestjes aan die een leven opbouwen onder het stro, of eronder kunnen schuilen. Van slakken (ja, nadeeltje) tot muizen (en die eten het graan waardoor je minder opslag hebt in de zomer), en van spinnen en duizendpoten tot kevertjes en wormen. En als tegenhanger weten vogels onder het stro dus vervolgens ook veel eten in de vorm van insecten, etc. te vinden. Daarbij houden ze geen rekening met ons, in het begin dachten we dat stro ook flink kon verwaaien tot we erachter kwamen dat dat niet het geval is maar dat de vogels het stro heen en weer gooien op zoek naar spinnetjes en wormen en ander voedsel dat eronder schuilt.

Nog even over de slakken; die zijn er toch wel, maar nu schuilen ze onder het stro. We hebben dus niet meer slakken dan normaal, alleen zaten ze nu onder het stro in plaats van onder potten en in het gras en bij de slootkant. Ze zijn alleen lastiger te vinden op deze manier.

Nog een foto van het stro in de late herfst:

bodembedekking-dec-16-stro-bak

Je ziet dat het dunner is geworden, het heeft dus humus opgeleverd, en toch bedekt het de grond nog steeds redelijk goed. In lente en zomer houdt het onkruid dus goed tegen en de bodem vochtig, maar dat betekent tegelijkertijd ook wel dat de bodem in de lente langer koel (koud)blijft (daarentegen houdt het in de herfst de warmte juist wat langer vast, zoals elk nadeel ook weer een voordeel ‘hep’).

Optie is om het stro pas in het late voorjaar aan te brengen maar wij willen jaarrond stro plus het is een test en dus wilde ik alle bodembedekking van januari tot december laten liggen, gelijke omstandigheden en kansen voor alle vier).

Nummer 3: cacaodoppen

Voordelen: is mooi, en mits je het in een dikke laag gebruikt bedekt het goed en houdt het goed vocht vast in de bodem (omdat de doppen zelf ook lang vochtig blijven).

bodembedekking-dec-16-cacaodoppen

Nadelen; het is prijzig. En pas op met honden; het staat ook netjes op de verpakking: honden kunnen ernstig ziek worden van het eten van chocolade en dus ook van cacaodoppen. Het is een afvalproduct uit de cacao-industrie, dus hoogstwaarschijnlijk niet erg milieuvriendelijk. Het waait vrij makkelijk weg, als het nat is wordt het zacht en bijna glibberig en blijft het heel goed liggen, maar als het droogt wordt het bijna knisperend licht en waait het juist gemakkelijk weg (blad als makkelijkste, dan cacaodoppen, dan stro en het minst makkelijk de kokos-bodembedekking).

bodembedekking-dec-16-cacaodoppen-bak

Op deze foto is het misschien nog wel wat duidelijker te zien dat een groot deel van cacaodoppen zijn verteerd.

Nummer 4: Kokos bodembedekking

Voordelen; mooi, door de roodbruine kleur en de vrij grote stukken. Het blijft het langst bestaan, ook in de herfst bedekt de laag de grond nog prima (die wel dunner is geworden maar een stuk minder dus dan blad, stro en cacaodoppen).

bodembedekking-dec-16-kokosvezel

Houdt dan ook nog steeds onkruidgroei tegen. Waait minder snel weg, zeker als het eenmaal een paar keer heeft geregend en de blokjes wat zwaarder zijn geworden.

Op de foto hieronder zie je de bak waar rechts de Antirrhinum majus Peaches & Cream planten nog steeds groen zijn; je ziet hoe dik de laag nog steeds is, en meer dan een paar plukjes vogelmuur komt er nog steeds niet doorheen (uiteraard wordt ze nu ook wel geholpen door het weer, het is te koud en te donker voor veel onkruidzaden om in december nog te kiemen).

bodembedekking-dec-16-kokos-in-bak

Nadelen; niet perse een nadeel maar wel een aandachtspunt; zorg dat je de blokjes kokosbast wel zoveel mogelijk weghaalt als je iets plant. omdat de stukjes zo groot zijn wil je niet dat die onder de grond terecht komen want dan zal ze veel voeding verbruiken om te kunnen verteren/composteren.

Daarnaast is ze het duurst van allemaal (ik meen iets van 12 euro per zak van 50 liter). En ook hier geldt dat ze waarschijnlijk niet heel milieuvriendelijk is, volgens mij is ze net als kokospotgrond een restproduct van kokosindustrie.

Overall wat puntjes:

  • Het mooist? Met afstand (maar dat is subjectief) de kokos-bodembedekking
  • Het meest milieuvriendelijk? Gevallen bladeren
  • Het goedkoopst? Gevallen bladeren
  • Het best onkruid tegenhoudend? Stro en Kokos bodembedekking
  • Het liefst voor het leven in de tuin? met afstand Stro
  • Het best vochtvasthoudend: Cacaodoppen

Mijn persoonlijke favoriet? Gezien kosten en voordelen zou ik in de volle grond van de volkstuin waarschijnlijk kiezen voor stro. En voor in de verhoogde bakken was ik wel erg gecharmeerd van de kokos bodembedekking. Voor de siertuin zou ik ook kiezen voor kokos bodembedekking, of een dikke laag cacaodoppen, tenzij ik een hond zou hebben. En tot slot nog even mijn favoriet:

bodembedekking-kokos-in-pot

De kokos bodembedekking als afdekking van de potten met kuipplanten zoals Cassia, Fuchsia’s, Brugmansia’s, etc.. Houdt het vocht vast, houdt het onkruid extreem goed tegen (geen rode klaver gezien dit jaar, en anders zitten de potten altijd vol met rode klaver, ook lastig te verwijderen omdat de worteltjes breken en het dus altijd binnen een paar weken weer terug komt.

Bovendien vind ik het ook erg mooi, zo’n ‘aftopping’ met natuurlijk ogende brokjes kokosbast. En het verteert weinig of niet in de pot, de laag is in december nog voor meer dan 90% intact. In maart/april ga ik het laagje er even af halen, dan mogen de nieuwe voedingskorrels erop en de laag weer terug, en tot de rand weer aanvullen met kokos bodembedekking en dan kan ze er weer een heel groeiseizoen mee vooruit.

Dit is natuurlijk niet een volledig verhaal, dit is mijn ervaring in dit nogal vreemde jaar (lang koud in het voorjaar, warme herfst, slakkeninvasie, etc.). Als andere mensen hun ervaring in reactie op dit tuindagboek willen delen, dan zou ik dat heel leuk vinden! Wellicht hebben andere mensen/lezers, en ik zelf natuurlijk ook, daar weer iets aan voor 2017.

En dat brengt mij gelijk aan het einde van dit stukje; het is koud, donker en de kerst komt eraan. Ik heb op de website van Pokon ook een stukje geschreven, in dit geval over het overwinteren van kuipplanten, leek mij ook toepasselijk voor deze tijd van het jaar: Overwinteren

Deze week te koud voor de tuin en te druk met andere dingen, maar komende week gaan we er weer hard tegenaan, want nog lang niet klaar. Ons dilemma van de dag:

boerenkool-en-spitskool

Eten we boerenkool of spitskool? Uiteindelijk werd het geen van beiden; het zijn rode bietjes uit de vriezer geworden. En er zitten nu nog 17 zakjes in de vriezer, lijkt ons genoeg tot de volgende oogst in hopelijk ongeveer juli 2017 🙂

 

Hard werken

“Zij die een volkstuin hebben

zullen zweten terwijl het ondertussen winter wordt”.

Het kan zo op een tegeltje. En het is ook echt zo, in ieder geval hier en voor ons, want we willen op onze vette kleigrond graag voor de winter begint klaar zijn met spitten (of in dit geval grelinetteren – ik heb over dit omwoelen met een soort superspitvork hier iets geschreven: tuindagboek afgelopen voorjaar. Het opruimen en repareren en snoeien en dat soort dingen kan daarna wel.

overzicht-volkstuin-nov-16

Ruud heeft zich ontfermd over de tuin, en daar ben ik heel blij mee. Hij ‘moet nog 7 vakken’ zei hij toen hij vanmiddag thuis kwam. Alleen daarom vinden we vakken al heel handig, want daarmee kunnen we een ‘target halen’. Als de tuin Ă©Ă©n groot open veld zou zijn zou ik moedeloos kunnen worden omdat er geen eind aan zit, je moet ergens middenin de tuin stoppen aan het einde van de dag.

Nu doen we vak voor vak, elke dag 1 vak, of 2, of een halve, dat maakt niet uit, maar er is een begin en een eind, en ik heb ook het idee dat het net even stimuleert om nog even het vak af te maken voor we gaan eten of voor we naar huis gaan. Dat klinkt bijna alsof het werk is in plaats van hobby. En dat is overdreven hoor, van hard werken word je lekker warm, het is nu eenmaal nodig, en het is gezond, en zeker bevredigend als je het resultaat ziet. Maar als ik mag kiezen tussen met verkleumde vingers en hijgend als een postpaard over een grelinette heen hangen of in de zomer tussen eenjarige bloemen en zoemende hommels in de warme zon bonen en een bosje Lathyrussen plukken……. lijkt mij geen moeilijke keuze 🙂 .

Afijn, de tuin voor Ruud, de kassen voor mij, en als dat klaar is gaan we samen aan de verhoogde bakken beginnen. En daarna hopen we op verse paardenmest en gaan we kruien. En daarna gaan we stro bestellen en de vakken afdekken. En we moeten 3 verhoogde bakken repareren/deels vervangen. Ik moet de bessen en leiboompjes nog snoeien. Ik moet de tuintafel en de stellingkast in de kas nog opruimen. We moeten nog een braam verplaatsen. En we gaan nog wat nieuwe verhoogde bakken maken. En er moet nog compost worden gereden. En zo nog wel 80 dingen. Maar nu eerst vak voor vak, en kas voor kas.

Kas 1 is al klaar, kas 2 is komend weekend aan de beurt. En afgelopen week kas 3 gedaan. Zo was ze vorige week:

kas-voor-schoonmaken

Omdat we hoge planten voor de kas hadden staan (Tagetes minuta en hoge zonnebloemen) hebben we in de zomer alleen de voorkant en een stukje zijkant wit gekalkt (met Temperzon). Dat mag er nu af. En vorig week de dode paprikaplanten uit de kas gehaald, en dat gaf nogal een rommeltje:

kas-3-binnenkant-voor-schoonmaken

Het blad eerst bij elkaar geharkt en op de composthoop gegooid. Daarna de ruiten van de kas schoongemaakt. Daarna het onkruid (ik word gek van die ellendige rode klaver) met zoveel mogelijk wortels weggehaald. En daarna de grond dus omgewoeld met de grelinette. Alsof ze gespit is. Vervolgens wat planken op de gegrelinetteerde (zou het ooit een werkwoord worden?) grond gelegd en de matig winterharde planten in potten naar binnen gesjouwd. Zo drukken de potten niet zo hard op de kleigrond die dan vervolgens inklinkt.

kas-3-binnenkant-na-schoonmaken

En dit is dan aan het eind van de dag:

kas-na-schoonmaken

Het glas weer helder (niet streeploos schoon maar goed genoeg), opgeruimd, de grond schoon en omgewoeld, de potten naar binnen.

Poeh, weer even wennen, want dan gebruik je toch weer andere spieren dan in de zomermaanden. En zo zaten we nog even uit te puffen, met de voeten op een bankje……

vuile-laarzen

De tijd van waterdichte winterlaarzen met binnenbontje en minimaal 1 kilo aanhangende kleibonken per laars is weer aangebroken, de tijd voor het wassen van spijkerbroeken op 60 graden trouwens ook.

Dit weekend is kas 2 aan de beurt:

kas-2-van-binnen-nov-16

Oei, daar is ook nog wel wat te doen 🙂

Tot slot nog even; mocht je nog geen idee hebben wat je als warm voorgerecht met kerst wil maken, maak dit:

dubbelgebakken-geitenkaassouffle-bord

Niet een heel mooie foto. Maar geweldig lekker! Dit is een dubbelgebakken geitenkaassoufflĂ©. Twee keer gemaakt, 2 keer gelukt (en ik ben echt geen held in soufflĂ©’s). Één keer met geitenkaas en dat was erg lekker, en de tweede keer in verband met mee etende jonge kinderen de geitenkaas vervangen door half belegen kaas en half Parmezaanse kaas. Was ook erg lekker; hartig, warm, fluffy, zacht, kazig.

En voor de kerst heel belangrijk; in de ochtend al bijna helemaal te maken, moet alleen daarna koel worden bewaard en nog een kwartiertje in de oven rond etenstijd, en vervolgens warm op een bordje zetten met wat je er dan ook bij wilt serveren. Ik heb hier gekozen voor een rucolasalade met gesmoorde stukjes appel, wat geroosterde en grof gehakte walnoten en een mosterddressing, maar met bijvoorbeeld sla, een balsamicodressing en half gedroogde tomaatjes ongetwijfeld ook heerlijk.

Dit niet-te-mislukken-en-toch chique-en-vooral-erg-lekkere recept ga ik dit weekend nog even op de receptenpagina schrijven. Edit; geplaatst; Dubbelgebakken geitenkaassoufflé