Bloemen in 2026 

Ik schreef het vorige week al; geen moestuinjaar zonder bloemen. Eenjarig, tweejarig of vast. Ze mogen alleen mooi zijn. Maar ik vind het altijd leuk om te zoeken naar bloemen die meer bieden dan dat. Vandaar dit blog, met, hoe kan het ook anders, een overdaad aan foto’s van de afgelopen jaren. Op de foto bovenaan dit blog (gemaakt in 2022) zie je Agastache Blue Boa met Dahlia Waltzing Mathilda, Consolida ajacis Pink Queen en Salvia Penny’s Smile. Van mij mag het zomer worden 🥰

Dat ‘extraatje’ kan bijvoorbeeld zijn dat de bloemen veel hommels en/of bijen en/of zweefvliegen lokken (handig als ze daarna gelijk nog even de bloemen van fruit, peulvruchten of vruchtgewassen bezoeken). Of het kan zijn dat de bloemen of planten ook nog lekker ruiken, of extra mooie of bijzonder gekleurde bladeren hebben. Je kunt ook denken aan eetbare bloemen. En sommige bloemen blijven na het plukken lang mooi in een vaas. Of ze zijn juist extra geschikt om te drogen.  

Het is natuurlijk de sport om bloemen te kiezen die meerdere fijne eigenschappen bevatten. Nou is het lastig om een top 10 te maken van soorten die zeer geschikt zijn voor de moestuin, want er bestaan heel veel bloemen. En bovendien; het overgrote deel van de planten bloeit, en wie ben ik om een plant een bloem te noemen 😊. Ik noem basilicum een kruid maar de kleine witte, lila of roze lipbloempjes zijn mooi, eetbaar en ze lokken veel bestuivers. De bloemen van aubergineplanten zijn ook mooi en lokken bestuivers. En je kunt zelfs aan bomen en struiken denken, zoals rozen (mooi + geur + bestuivers voor de enkelbloemige soorten, soms ook eetbaar, bottels, soms ook voor in een vaas), pronkbonen (eetbare lipbloemen in wit, rood, roze of zalm die bestuivers lokken), vlinderstruiken (de naam zegt genoeg!), etc. 

Laat ik het anders stellen dan; wat zijn voor de (moes)tuin onmisbare bloeiende planten die in Nederland als eenjarige kunnen worden gezaaid, en die ook voor beginnende (moes)tuinders geschikt zijn (dus niet al te veeleisend en ook geen bijzondere zaaibehandeling nodig hebben zoals scarificatie (de zaadhuid kapot maken) of stratificatie (een koudeperiode of temperatuurswisselingen). 

Ik kocht deze week wat bloemenzaden. Oei, wat zijn die ook duur geworden (in ieder geval de wat meer bijzondere soorten of rassen die je bij een gespecialiseerde zadenwebshop koopt). Ik bestelde 9 zakjes en was daar € 40,= voor kwijt. Dat komt vooral omdat per 01-01-2025 de btw op alle zaden (dus fruit, bloemen, groenten, gras, kruiden, graan, etc.) van het lage 9% naar het hoge 21% belastingtarief zijn gegaan. Ik snap natuurlijk ook wel dat het goedkoper kan, er zijn genoeg zaden te vinden van rassen of vooral mengsels die goedkoper zijn. Maar die wil ik niet. Ruud zei altijd al dat ik moestuintechnisch gezien een nogal dure smaak had 😁. Ik zoek nu eenmaal altijd naar de soorten en rassen die ‘net dat beetje extra hebben’ (en dat ‘extra’ is heel persoonlijk, dat weet ik ook wel). En het verandert ook; vroeger was ik op zoek (in zaden, planten, stekken en knollen/bollen) naar groot, extra gevuld, fel van kleur, etc. Met de jaren word ik milder, hou ik misschien wel meer van klein maar fijn en zoek ik vooral ook enkelbloemige rassen waar ook de bestuivers blij mee zijn. 

Ik heb met heel veel plezier zaden besteld. Want het is de prijs zeker waard, alleen al het vooruitzicht! Maar ik ga toch ook even kijken wat ik nog aan oude zaden in mijn bewaarbox heb, wellicht dat er nog wat van kan kiemen. Ik kan iedereen van harte aanraden om zelf zaden te oogsten. Want het is gratis. Het is leuk. Het is leerzaam. En het is een goede manier om minder bekende en bijzondere (en/of dure) soorten of rassen te bewaren. 

Ik zaai nooit ter plaatse: als ik € 4,50 moet betalen voor 15 Lathyrus-zaden ga ik die niet in de kletsnatte koude kleigrond stoppen waar vogels en muizen de zaden kunnen opeten, de zaden rotten in een week met overvloedige regen of we de zaailingen per ongeluk zelf omschoffelen bij het wieden. Ik zaai ze altijd voor, soms heel vroeg (volgende maand zoals Lathyrus), soms laat (zoals Tropaeolum), afhankelijk van de soort, de snelheid van kiemen, de snelheid van groeien en hun gevoeligheid voor kou en vocht.  

Terug naar een top 10 van ‘moestuinbloemen’ die je zelf kunt zaaien. En daarmee doe ik heel veel heel erg leuke andere soorten tekort hoor. Maar een jaar zonder onderstaande soorten in mijn moestuin zou ik erg jammer vinden. Het waarom zal ik per soort even benoemen. 

Oh ja, eerst nog even. Vroeger kocht ik altijd zaden in Engeland. Helaas kan dat sinds de Brexit niet meer. En natuurlijk kun je ook in Nederland en in andere Euro-landen nog steeds mooie soorten en rassen vinden. Maar Engeland blijft toch wel het land waar de nieuwste/mooiste/meest bijzondere soorten te vinden zijn. De dag na het schrijven van dit blog kreeg ik per toeval een mailtje van Plants of Distinction, waar ik tot 5 jaar geleden heel vaak zaden heb besteld. Met een PDF van hun Lathyrusrassen. Allemachtig 🤩🥰💖

Nou, om dan ook maar gelijk met die te beginnen….. 😄

Siererwt of reukerwt (LATHYRUS ODORATUS) 

Omdat ze mooi is en bestuivers lokt, maar natuurlijk ook voor de geur, die is onovertroffen. En omdat ze een klimmer is (slingeren is een beter woord), daardoor brengt ze wat hoogte in de tuin (heeft dus ook wel een klimsteun nodig). Het loont de moeite om je even te verdiepen in een ras, want er zijn zeker verschillen in de geur(intensiteit). En ook in de bloemkleur, bloemformaat en lengte van de bloemstelen (belangrijk als je de bloemen in een vaasje wilt zetten). Je kunt Lathyrussen al vroeg in het voorjaar zaaien en ze bloeit ongeveer in juli en augustus (pluk vooral bloemen want daarmee verleng je de bloei, als je niet meer plukt gaat de plant zaden maken en stopt ze met bloeien). De bloemen blijven trouwens niet heel lang mooi in een vaas, ongeveer 3 of 4 dagen, maar in die dagen ruikt je huiskamer overdadig naar de zoete Lathyrusgeur. Kijk voor meer informatie over het zaaien, opbinden, de standplaats, zaden oogsten, rassen, etc. op Lathyrus  

Goudsbloem (CALENDULA OFFICINALIS) 

Omdat de bloemen zo vrolijk zijn, omdat ze veel bestuivers lokt. Maar ook omdat de bloemblaadjes eetbaar zijn (ook wel ‘Poor man’s saffran’ genoemd). En omdat de planten gezond zijn in de moestuin (ze gaan bodemmoeheid door schadelijke aaltjes tegen en lokken nuttige insecten die schadelijk insecten als luizen belagen, weren mieren, etc.). En ze is ook heel gezond voor jezelf (calendulazalf is heel bekend, ik maak zelf altijd calendulaolie voor gebruik bij kleine schaafwondjes. Oh ja, de bloemen blijven wel een week mooi in een vaas. Je kunt ze over een lange periode zaaien, en, mits je dode bloemen blijft verwijderen, kunnen ze ook lang bloeien. Kijk voor meer informatie op Calendula 

Oost-Indische kers (TROPAEOLUM) 

Omdat de bloemen mooi zijn, vroeger in rood, geel en oranje maar ondertussen zijn ze in heel veel ’tussentinten’ verkrijgbaar, denk aan crème, bordeaux, zalm, abrikoos, perzik en zelfs roze. De bloemen zijn eetbaar (poederig zacht en toch fris peperig), en dat geldt ook voor de blaadjes (pittiger van smaak) en de rauwe onrijpe groene zaden (het pittigst, je kunt ze als een soort ‘kappertjes’ inmaken). De bloemen lokken veel bestuivers en je kunt haar als vangplant gebruiken (waarbij bijvoorbeeld zwarte bonenluis op de Oost-Indische kers afkomt en de bonenplanten daardoor wellicht met rust laten). Ook leuk en handig: er zijn rankende (Tropaeolum majus) en niet rankende dus meer compacte rassen (Tropaeolum minus of ook wel nanum). Ze blijven ook een paar dagen mooi in een klein vaasje. En ze kunnen tot ver in de herfst bloeien, afhankelijk van het weer. Kijk voor meer informatie op Tropaeolum  

Zinnia (ZINNIA ELEGANS)

Ja, die moet er ook in. Zo ongeveer de koningin onder de plukbloemen, goed geplukt blijven ze meer dan een week mooi in een vaas. En ook in de tuin bloeien ze lang. Ze zijn in heel veel formaten en kleuren verkrijgbaar, van de Lilliput-series met ongeveer 3 centimeter grote bloemen en 40 centimeter hoge planten tot de reuzen als Benary’s Giant Salmon (foto hieronder) die ruim een meter hoog worden met bloemen van wel 10 centimeter doorsnede. En alles daartussenin, van wit tot geel, paars, roze, gespikkeld, gevlekt, gevlamd, roodtinten, etc. De bloemen lokken veel bestuivers. Kijk voor meer informatie op Zinnia

Cosmea (COSMOS BIPINNATUS)

Ook zo’n geweldige plant. Met frisgroen fijn geveerd blad en mooie wiegende bloemen op ranke stelen. De planten kunnen 60 tot 150 centimeter hoog worden (afhankelijk van het ras). Ze lokken bestuivers en kunnen zeker wel 5 of 6 dagen mooi blijven in een vaas.

De planten bloeien heel lang door, tot het in de herfst te koud wordt en ze afsterven. Heel gemakkelijk om zelf zaden van te oogsten voor het jaar daarop. Zie voor meer informatie, foto’s van rassen, verzorging en het zelf zaden oogsten op Cosmos bipinnatus

Zonnebloemen (HELIANTHUS ANNUUS)

Geen tuinjaar zonder zonnebloemen. Omdat ze zo vrolijk zijn. Omdat de enkelbloemige rassen veel bestuivers lokken. Omdat de bloemblaadjes (zonder het witte begingedeelte) eetbaar zijn, net als de jonge knoppen. En ook de zaden zijn natuurlijk eetbaar. Ze blijven zeker 5 of 6 dagen mooi in een vaas. Ze zijn er in kleine vormen (60 tot 100 centimeter hoog) en hogere rassen (150 tot ruim 250 centimeter). Zelf kies ik graag rassen die meerdere bloemstelen per plant maken, daarmee verleng je de bloei aanzienlijk. En blijf bij die rassen vooral bloemen plukken, want dat zorgt ervoor dat de plant haar energie steekt in de vorming van weer nieuwe bloemen. Tot het eind van de zomer. En laat de bloemen dan vooral zo lang mogelijk aan de planten, want dan zijn de rijpe zaden een traktatie voor koolmeesjes, muizen en andere liefhebbers van zonnebloemzaden. Kijk voor meer informatie op Helianthus annuus 

Goudstrobloem (HELICHRYSUM BRACTEATUM)

Droogbloem bij uitstek. Want als je aan de bloemen voelt merk je dat ze van zichzelf al bijna knisperend droog zijn (de bloempjes zelf zijn trouwens de minuscule gele ‘dotjes’ in het hart van de plant, de droge buitenblaadjes zijn eigenlijk ‘schijnbloemblaadjes’, vandaar ook dat je hommels een soort rondje in het grote hart ziet lopen, ze halen de nectar uit die gele minibloempjes die in een ring rond het hart bloeien).

De planten bloeien heel lang (van eind juni tot in de herfst). Het zijn geweldige bloemen voor in een vaas (zeker een week mooi), en lokken heel veel en ook heel veel verschillende soorten bestuivers. Je kunt ze in mengsels kopen maar per kleur vind ik ze persoonlijk mooier, en dan kun je denken aan wit, roze, paars, oranje of rood. Zie voor meer informatie op Helichrysum bracteatum

Afrikaantjes (TAGETES PATULA / ERECTA / TENUIFOLIA / LUCIDA)

Allereerst: vergeet die wat oubollige perkplantjes die je decennia lang in tuincentra en bouwmarkten zag. Al zijn die er ook nog steeds hoor. Maar e zijn veel meer rassen en ook soorten, allemaal met hun eigen bijzonderheden. Tagetes erecta is bijvoorbeeld het grote Afrikaantje, met planten van minimaal 60 centimeter hoog en vaak grote bloemen. Mooi voor in een vaas. Tagetes patula blijft kleiner en ze zijn er in gevulde maar ook enkelvormige bloemen (en juist die lokken veel bestuivers). Dit zijn ook de Afrikaantjes die een schonende werking in de grond hebben (tegen schadelijke aaltjes). En dan is er bijvoorbeeld ook nog Tagetes tenuifolia, met een sterke citrusgeur en tientallen enkelvormige bloempjes en lange bloei. En tot slot Tagetes lucida; een heel klein plantje met leerachtige eetbare blaadjes die naar dragon smaken en kleine gele bloempjes die bestuivers lokken. Oftewel: bedenk vooraf welke Tagetes je wilt telen, hoeveel plaats je hebt en wat je er mee wilt (plukbloem, eetbaar, etc.). Ze bloeien allemaal heel lang. Kijk voor meer informatie op Tagetes erecta, Tagetes tenuifolia, Tagetes patula en Tagetes lucida . Met hieronder even 4 foto’s van de 4 soorten.

Amarant (AMARANTHUS CAUDATUS, CRUENTUS, ETC.)

Er is één nadeel aan Amaranthussen: ze lokken niet perse heel veel bestuivers. Om die reden zaai ik dan ook nog andere soorten. Maar ook altijd Amaranthus. Omdat ze zo bijzonder zijn, bijna statige planten met heel veel heel kleine bloempjes in volle aren. Ze zijn mooi in een gemengd boeket (de ‘staande; rassen maar zeker ook de ‘hangende’, en ze blijven zeker wel 5 of 6 dagen mooi in een vaas. De jonge blaadjes zijn eetbaar (in een salade of gestoofd als snijbiet/spinazie). En na de bloei leveren de planten eetbare zaden op (enigszins vergelijkbaar met quinoa).

Amaranthusrassen zijn er in het klein tot heel groot. Pygmy Torch was een plant die ik eens zaaide en die slechts 50 centimeter hoog werd, de Autumn King die ik in een ander jaar zaaide werd ruim 2 meter hoog. De bladkleur kan lichtgroen, donkergroen of paars zijn en de bloeiaren variëren in kleur van crème, groen en oranjebeige tot knalroze en diep donkerpaars. Afhankelijk van het ras kun je ook nog op een prachtige herfstkleur rekenen. Kijk voor meer informatie even op Amaranthus

Dahlia (DAHLIA X HYBRIDA)

Ja, een Dahlia is een knolgewas, en een niet winterharde vaste plant. Maar je kunt Dahlia’s ook zaaien. En dan zullen ze zeker ook in dat eerste jaar bloeien. Mits je uiteraard wel een beetje op tijd zaait: maart is prima, iets eerder mag ook, iets later ook maar wacht niet tot mei want dan wordt de bloeiperiode uiteraard steeds korter.

Juist bij de Dahliazaden kom je enkelbloemige rassen tegen (logisch want in tegenstelling tot de meeste pomponnen en andere extra gevulde Dahlia’s geven juist de enkelbloemige rassen ook zaden). En die lokken heel veel bestuivers.

Ook leuk is dat zaaidahlia’s verder gewoon Dahlia’s zijn en dus ook een knol vormen (die je in de late herfst kunt overwinteren zoals je dat met andere Dahlia’s doet). En omdat je er zelf zaden van kunt oogsten kun je ook lekker experimenteren met het zelf oogsten van zaden die gekruist zijn met de andere enkelbloemige rassen en die weer nieuwe kleuren en formaten opleveren.

En verder: Dahlia’s blijven wel tot een week lang mooi in een vaas. En ze bloeien heel lang, van half juli (of iets eerder of later, afhankelijk van het moment van zaaien en het weer/standplaats) tot in de herfst. Zie voor meer informatie op Dahlia

Oei. En dan passen bijvoorbeeld geweldige soorten als geurige Matthiola, vrolijke Coreopsis, statige stokrozen, lieve Malva en prachtige Salvia en al die andere soorten er niet meer bij. Eigenlijk is het niet te doen, zo’n top 10 🙄😄. Oftewel, kijk voor meer inspiratie vooral even in de kleine database van (moestuin)bloemen die ik zelf teelde, per soort vind je er ook weer meer informatie m.b.t. zaaien, rassen, verzorging, standplaats, foto’s, etc.: Moestuin Bloemen.  

En als je dan toch zoekt naar soorten die je zou willen zaaien, dan kun je hier ook nog een pagina vinden over eetbare bloemen, en een pagina over bloemen plukken voor in een vaas

Het was weer een flink blog, ik ga toch eens proberen om ze iets kleiner te maken 🙄😄, dan blijft er wellicht ook wat tijd over voor het bijwerken van pagina’s, dat moet nodig gebeuren (tekst nakijken en aanvullen waar nodig en vooral ook nieuwe foto’s plaatsen).

Oh ja, zondagavond ga ik paprika’s, pepers en aubergines zaaien. Daar verheug ik me de hele week al op (maar ik kreeg van Carine (waarvoor mijn hartelijke dank!!) de tip dat zondagavond, maandag de hele dag en dinsdagochtend in de kosmosagenda goede constellaties voor het zaaien van vruchtgewassen worden aangegeven). Ik ga deze koude zaterdag de propagator aanzetten en alvast op 26-27 graden afstemmen, en labels schrijven, en zondag de zakjes zaden openmaken en ’s avonds zaaien, heerlijk!

Tot slot nog één foto, natuurlijk van bloemen in een ander moestuinjaar (en seizoen want het is dan herfst). Ik zie in de verte Helianthus annuus, ik zie op tafel bloeiende Salvia, en verder oranje Tagetes erecta, felrode Salvia splendens Giant Form (waarvan ik helaas geen zaden meer heb voor een nieuwe poging), roodbruine Rudbeckia, Tagetes minuta (reuzenafrikaantjes die helaas pas in november gaan bloeien), Verbena bonariensis, Salvia Amistad, en ik zie vast nog wat over het hoofd 😁